Geheel anders van karakter is het werk van een kunstenares, die vooral in fantastisch-realistische stijl werkt en ook fijn schilderwerk vervaardigd: Henryette Weijmar Schultz. Onder haar meisjesnaam Van der Linden werd zij geboren te Zwijndrecht. Zij huwde met de gynaecoloog Weijmar Schultz en trok met hem naar de tropen. Daar studeerde zij muziekgeschiedenis en in de jaren daarna wijdde zij zich aan de piano en de gitaar. Begin jaren tachtig nam zij het schilderspalet ter hand, maar al is zij in dit opzicht autodidact, zij erfde het schilderstalent van haar vader. Voorzien van een groot doorzettingsvermogen maakte zij al spoedig schilderijen, die ook anderen dan alleen intimi bekoorden. Dat leidde vervolgens tot tal van exposities, beginnend in de provincie Groningen waar het gezin zich inmiddels gevestigd had, in Onderdendam en later in Bedum. Exposities waren er in 1982 in het Gemeentehuis Ten Boer, en achtereenvolgens in het Martini Ziekenhuis te Groningen in 1984, in 1985 in Galerie Little Dipper Onderdendam en in 1986 in Congrescentrum te Veldhoven. In 1989 kwam de tentoonstelling in de KRO-studio te Hilversum tijdens de schaaktweekamp Timman-Short. Daarna kwamen bijna elk jaar een of meer exposities, vooral in ziekenhuizen als in Sneek, Winschoten, Haarlem, Dordrecht en Meppel, maar ook in dieverse galerieën. Hoewel zij haar schilderscarrière begon met het maken van portretten, geeft zij de voorkeur aan vrije expressie. Ongedwongenheid is de sleutel voor haar talent. De techniek moet in orde zijn maar is niet het belangrijkste: 'Waar de ziel het penseel verlaat, heerst de Muze'. Dat is duidelijk waar te nemen in de schilderijen welke zij aan het thema schaken wijdde. Wij kozen van haar allereerst: Broken Dream. Het is een olieverf op doek, formaat 71 x 87 cm (afbeelding 132). Het behoort tot de collectie van P. van Droge te Winschoten.

We zien op een wijds landschap, dat vooral bestaat uit een zandvlakte met op de achtergrond bergtoppen, een langgerekte weg van zwart-wit geblokte velden. In de lucht hebben zich donkere wolken samengepakt, maar er doorheen zijn een drietal hemellichamen te zien. Hier lijkt het symbool van de wereld als een schaakspel als ondertoon te gelden met een lichte en donkere velden, met vreugde en verdriet. Twee danseressen figureren hier als de spelers.

Afbeelding 132: Henryette Weijmar Schultz

'Broken Dream'
Olieverf op doek, 71 x 87 cm
Coll. P. van Droge, Winschoten

Afbeelding 133: Henryette Weijmar Schultz

'The Game'
Olieverf op doek, 55 x 70 cm
Coll. Weijmar Schultz, Bedum

Rechts zit op een donker voetstuk een treurende danseres met rechts voor haar een gitaar op een paar zwarte velden. Heeft zij het spel verloren? Men zou dit behalve uit haar houding ook kunnen afleiden uit het schaakstuk (een witte dame) welke zij blijkbaar laat vallen. In de verte ziet men een menselijke figuur als een zwarte pion tegen de einder verdwijnen. Links zweeft een andere danseres, voorzien van vleugels als in vreugde om het winnen van de partij. Beide spelers dragen witte maskers desondanks is de stemming van beiden herkenbaar. Een witte zwaan links onder steekt gebogen de kop in de veren. Inderdaad 'a dream is broken' Uit dit werk blijkt duidenlijk haar fantastisch-realisme en de virtuositeit waarmee zij haar penseel weet te hanteren. Een tweede werk draagt de titel: The Game. Het is eveneens een olieverf op doek, formaat 55 x 70 cm (afbeelding 133). Het behoort nog tot de collectie van de kunstenares. Ook hier is de wereld een schaakspel. De zwart-witte velden zijn een bolvormig vlak geschilderd en opnieuw zien we tegen de achtergrond een licht en donker hemellichaam zweven. Centraal op het schaakbord zit een danser in het wit met een rode jas op de linker knie en met de handen opgeheven naar de zwarte koning. Een zwarte en een witte loper, een wit paard, en zwarte toren, twee witte pionnen en een zwarte, en tenslotte een dame van menselijke gestalte met een rood gewaad zijn de stukken in het spel. Een witte zwaan komt links onder het tafereel in vliegen. Onder tegen de zwarte koning zit een speelgoedbeest en voor de rode dame zit een zit een mooie ringstaartmaki, die zijn staart om de zwarte pion heeft geslingerd.
Als dierenliefhebster plaats de kunstenares de mens naast het dier in een fantasiewereld die schoonheid uitstraalt, maar die soms ook bedreigd wordt.

Aan het einde van dit boek, dat vooral een inventarisatie en documentatie bedoelt te zijn van kunstenaars in de Nederlanden, die zich met het thema 'schaken' hebben bezig gehouden, mag geconstateerd worden dat er nog heel wat namen ontbreken. Er moest natuurlijk een selectie worden gemaakt om overladenheid te voorkomen. Bovendien is onze documentatie helaas niet compleet. Aan het eind van het Overzicht van de inhoud worden nog verder namen genoemd.

L.C.M. Diepstraten 2001
ISBN 90 9015411 6